Nowa podstawa programowa klasa 4 – co zmienia Kompas jutra

Krótka odpowiedź

Od 1 września 2026 roku weszła w życie nowa podstawa programowa wynikająca z programu „Reforma26. Kompas Jutra" — obejmuje w tym roku wszystkie przedszkola i uczniów klas I i IV szkoły podstawowej. Dla czwartoklasisty oznacza to przede wszystkim uruchomienie zajęć przyrody oraz zajęć praktyczno-technicznych, a do tego naukę przez sześć interdyscyplinarnych modułów tematycznych i możliwość udziału w tygodniu projektowym. To nie jest kosmetyczna zmiana — to nowe podejście do tego, czym w ogóle jest szkoła.

---

Czym jest reforma „Kompas jutra"?

Hasło „Kompas Jutra" ma podkreślać, że zmiany w edukacji mają wyznaczać kierunek rozwoju szkoły w przyszłości. Główne założenia reformy dotyczą nie tylko treści nauczania, ale także sposobu myślenia o roli szkoły i kompetencjach uczniów.

Jednym z głównych założeń reformy jest odejście od modelu szkoły opartej głównie na zapamiętywaniu informacji. Jednym z celów reformy jest uporządkowanie programu nauczania tak, aby uczniowie mieli więcej czasu na zrozumienie materiału, a nie tylko na jego szybkie opanowanie przed sprawdzianem.

Reforma jest prowadzona przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wspólnie z Instytutem Badań Edukacyjnych PIB i, w przeciwieństwie do wcześniejszych zmian w oświacie, powstawała przy udziale samych nauczycieli. W konsultacjach wzięło udział kilkadziesiąt tysięcy osób, a projekt trafiał na spotkania w całej Polsce.

Harmonogram wdrażania – które klasy i kiedy?

Zmiany nie wchodzą jednego dnia i nie obejmują wszystkich roczników naraz. Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa zaczyna działać w przedszkolach oraz w klasach 1 i 4 szkoły podstawowej, a kolejne etapy dojdą w następnych latach.

W kolejnych latach nowe zasady będą rozszerzane na następne roczniki. Oznacza to, że przez kilka lat w tej samej szkole będą funkcjonowały jednocześnie dwa systemy. Uczniowie klas II, III oraz V–VIII nie przechodzą we wrześniu 2026 roku na nową, całościową podstawę programową i w przypadku większości przedmiotów kontynuują naukę według dotychczasowych wymagań.

---

Co konkretnie zmienia się w klasie 4 od września 2026?

Klasa IV to szczególnie ważny moment, ponieważ czwartoklasista jednocześnie przechodzi z edukacji wczesnoszkolnej do nauczania przedmiotowego. Poniżej najważniejsze zmiany, które dotkną Twoje dziecko bezpośrednio od pierwszego dnia szkoły.

1. Powrót przyrody — zintegrowana nauka o świecie

Przyroda ma docelowo zajmować po trzy godziny tygodniowo w klasach IV–VI i łączyć zagadnienia biologiczne, geograficzne, chemiczne oraz fizyczne. Zajęcia powinny być układane przynajmniej w dwugodzinnych blokach, co ma umożliwić prowadzenie obserwacji, doświadczeń i prac terenowych.

Podział na biologię, chemię, fizykę i geografię nastąpi dopiero od klasy VII. Przez trzy lata (klasy IV–VI) dziecko będzie więc poznawać świat przyrody całościowo — przez eksperymenty i obserwacje, nie przez przepisywanie definicji.

W roku szkolnym 2026/2027 przyroda pojawi się w klasie IV. W klasie V zostanie wprowadzona rok później, a w klasie VI w roku szkolnym 2028/2029.

Co to oznacza dla rodzica? Zamiast osobnych lekcji biologii czy geografii Twoje dziecko będzie przez trzy lata poznawać świat przyrody całościowo — przez eksperymenty i obserwacje, nie przez przepisywanie definicji.

2. Zajęcia praktyczno-techniczne zamiast techniki

W ramach reformy „Kompas Jutra" dotychczasowa „technika" zmienia nazwę na zajęcia praktyczno-techniczne. Przedmiot będzie realizowany w klasach IV–VI w wymiarze dwóch godzin tygodniowo.

Jak podkreślają autorzy reformy, oznacza to stuprocentowy wzrost liczby godzin, a tym samym realną szansę na zwiększenie udziału pracy praktycznej. Zajęcia mają odbywać się w blokach dwugodzinnych, aby uczniowie mogli realizować projekty i zadania wymagające więcej czasu.

Uczniowie mają podczas nowych zajęć przede wszystkim zdobywać praktyczne umiejętności: planować pracę, wykonywać własne projekty, bezpiecznie korzystać z narzędzi oraz rozwiązywać problemy techniczne. Dzięki dłuższym blokom dzieci będą mogły faktycznie coś zbudować, skonstruować, przetestować — zamiast kończyć pracę w połowie, gdy dzwoni dzwonek.

3. Edukacja zdrowotna — teraz obowiązkowa

Od 1 września 2026 r. obowiązkowa edukacja zdrowotna zostanie wprowadzona we wszystkich klasach IV–VIII szkoły podstawowej. W klasach IV–VIII szkoły podstawowej edukacja zdrowotna będzie obowiązkowo realizowana w wymiarze jednej godziny tygodniowo.

Nieobowiązkowy będzie jednak moduł dotyczący wiedzy o zdrowiu seksualnym. O udziale w nim decydują rodzice ucznia lub sam uczeń, jeśli jest pełnoletni. Jeśli uczeń ma nie uczestniczyć w zajęciach, konieczne będzie złożenie pisemnej rezygnacji z udziału.

Edukacja zdrowotna obejmuje zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne. To przedmiot, który wielu rodziców czekało od lat — nauka dbania o siebie nie tylko w sensie fizycznym, ale też emocjonalnym.

4. Sześć modułów interdyscyplinarnych

W klasach IV–VIII pozostanie nauczanie przedmiotowe, jednak nowa podstawa programowa wprowadza elementy integrujące różne dziedziny wiedzy. Treści nauczania zostały powiązane z sześcioma modułami interdyscyplinarnymi.

W nowej podstawie znalazły się zagadnienia związane z bezpieczeństwem i obroną, mediami, finansami, klimatem, kulturą i filozofią. W praktyce oznacza to, że np. temat zmian klimatycznych pojawi się na przyrodzie i zajęciach praktyczno-technicznych — dziecko będzie widzieć ten sam problem z różnych stron.

5. Tydzień projektowy

Tydzień projektowy to jeden z najbardziej widocznych elementów reformy Kompas Jutra. Nie wejdzie jednak od razu jako obowiązek. Od 1 września 2026 roku szkoły będą mogły wprowadzać go fakultatywnie. Obowiązkowy ma stać się dopiero rok później, od 1 września 2027 roku.

Tydzień projektowy nie jest zwyczajną zmianą w planie lekcji. W założeniu ma być czasem pracy nad większym zadaniem, problemem lub tematem, który wymaga od uczniów łączenia wiedzy z różnych przedmiotów, współpracy, samodzielnego planowania i praktycznego działania.

Podczas tygodnia projektowego uczniowie będą realizować w grupach międzyprzedmiotowe projekty ukierunkowane na rozwiązanie konkretnego problemu. Projekt będzie obejmował wybór tematu, określenie celów, zaplanowanie i wykonanie działań oraz publiczne przedstawienie rezultatów.

6. Nowe podręczniki — szkoła je zapewnia

Uczniowie klasy 1 i 4 szkoły podstawowej będą się uczyć z nowych podręczników. Nie oznacza to jednak, że rodzic ucznia publicznej szkoły podstawowej powinien samodzielnie kupować komplet książek. Publikacje do obowiązkowych zajęć zapewnia szkoła w ramach systemu bezpłatnych podręczników.

7. Zakaz smartfonów

Wchodzi zakaz korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń podczas lekcji, przerw i innych zajęć odbywających się w szkole. To zmiana, która działa razem z reformą programową — mniej ekranów, więcej skupienia na działaniu.

---

Jak zmienia się organizacja dnia w klasie 4?

Przejście do klasy IV to samo w sobie duża zmiana — dziecko przechodzi z jednego wychowawcy prowadzącego niemal wszystkie zajęcia do nauczania przedmiotowego z wieloma nauczycielami. Reforma dodaje do tego nowe przedmioty i nowy rytm zajęć.

Uczeń ma teraz osobne lekcje, podręczniki i zeszyty, a zajęcia prowadzi kilku nauczycieli. Częściej zmienia sale i musi samodzielnie pilnować planu, prac domowych oraz potrzebnych materiałów.

Dla dziecka może to być przytłaczające — nagle jest więcej przedmiotów, więcej nauczycieli, więcej terminów sprawdzianów. Pierwsze tygodnie wymagają od rodzica wzmożonej uwagi, żeby zobaczyć, jak dziecko sobie z tym radzi.

Więcej o tym, jak budować zdrowy nawyk nauki od samego początku, przeczytasz w artykule Nawyk nauki u dziecka w klasach 4–8 – plan od września.

---

Co zmienia się w sposobie oceniania?

Nowa podstawa programowa kładzie większy nacisk na kompetencje fundamentalne (czytanie ze zrozumieniem, myślenie matematyczne, komunikacja) i przekrojowe (krytyczne myślenie, współpraca, kreatywność, sprawczość).

W komunikatach MEN wskazywane są m.in. nowe przedmioty, spójna i przejrzysta podstawa programowa, więcej zajęć praktycznych i projektowych, zmiany w ocenianiu (większy nacisk na informację zwrotną) oraz zapowiadane zmiany w egzaminach w kolejnych latach.

Kierunek jest jasny: więcej oceny opisowej i kształtującej. Stopnie 1–6 nie znikają, ale MEN chce, żeby informacja zwrotna dla ucznia była bogatsza niż sama cyfra. Nacisk na to, CO uczeń umie i CO powinien poprawić — nie tylko jaki stopień dostał.

---

Co się NIE zmienia w klasie 4?

Warto uspokoić część obaw. Nie wszystko wywraca się do góry nogami:

• Język polski, matematyka, historia, informatyka, muzyka, plastyka i wychowanie fizyczne pozostają jako osobne przedmioty.
• Sześciostopniowa skala ocen (1–6) pozostaje.
• Egzamin ósmoklasisty w obecnej formule nie zmienia się teraz — nowe egzaminy ósmoklasisty i maturalny wejdą dopiero w 2031 roku. Jeśli Twoje starsze dziecko pisze egzamin wcześniej, obowiązują obecne zasady.
• Uczniowie klas V–VIII nie przechodzą teraz na nową podstawę — zmiany obejmą ich stopniowo w kolejnych latach.

---

Praktyczny przykład: jak może wyglądać tydzień projektowy?

Wyobraź sobie, że temat modułu klimatycznego brzmi: „Co możemy zrobić, żeby zmniejszyć zużycie plastiku w naszej szkole?". Przez tydzień projektowy Twoje dziecko:

1. Na przyrodzie bada, skąd pochodzi plastik i jak długo się rozkłada (obserwacje, eksperymenty).
2. Na zajęciach praktyczno-technicznych konstruuje model ekologicznego opakowania z dostępnych materiałów.
3. Na języku polskim pisze krótki apel do dyrekcji szkoły z propozycjami zmian.
4. W grupach prezentuje wyniki pracy i wspólnie wybiera najlepsze rozwiązanie.

To właśnie jest serce reformy: dziecko nie zapamiętuje definicji plastiku — ono rozwiązuje prawdziwy problem.

---

Najczęstsze błędy

1. „Moje dziecko i tak jest w klasie 5, więc reforma go nie dotyczy." Na razie to prawda — ale od roku szkolnego 2027/2028 tydzień projektowy zacznie być wdrażany jako obowiązkowy w kolejnych klasach szkoły podstawowej, a nowa podstawa obejmie klasę V już od września 2027. Warto rozumieć kierunek zmian zawczasu.

2. „Przyroda to ten sam stary przedmiot, co kiedyś." Nie. Nowa przyroda ma docelowo być nauczana 3 godziny w tygodniu aż do klasy VI i obejmować zagadnienia z biologii, geografii, chemii i fizyki. Nowa formuła kładzie nacisk na doświadczenia i projekty — nie na wykucie faktów.

3. „Dziecko samo sobie poradzi z nową organizacją." Przejście do klasy 4 to jedno z trudniejszych przejść w szkole podstawowej — i reforma dodaje do niego dodatkowe zmiany. Warto przez pierwsze tygodnie uważnie obserwować, czy dziecko nie czuje się przytłoczone.

4. „Nowe podręczniki to mój problem finansowy." Podobnie jak w klasie I, podręczniki do wszystkich obowiązkowych zajęć w publicznej szkole podstawowej zostaną zapewnione bezpłatnie. Kupujesz zeszyty i przybory — nie podręczniki.

5. „Egzamin ósmoklasisty się zmienia, muszę inaczej przygotowywać starsze dziecko." Nowe egzaminy ósmoklasisty i maturalny wejdą dopiero w 2031 roku. Jeśli Twoje dziecko pisze egzamin wcześniej, obowiązują obecne zasady i wymagania. Więcej o przygotowaniach do E8 znajdziesz w artykule Przygotowanie siódmoklasisty do egzaminu ósmoklasisty – plan na rok przed E8.

6. „Zajęcia praktyczno-techniczne to tylko nowa nazwa dla techniki." Jak podkreślają autorzy reformy, wzrost liczby godzin o 100% oznacza realną szansę na zwiększenie udziału pracy praktycznej. Zmiana dotyczy też podejścia — mniej teorii, więcej działania przez pełne dwugodzinne bloki.

---

Checklista rodzica czwartoklasisty – wrzesień 2026

• Sprawdź, czy szkoła realizuje tydzień projektowy już w tym roku (fakultatywnie) — zapytaj wychowawcę.
• Zapytaj nauczyciela przyrody, jak będą wyglądały zajęcia terenowe i eksperymenty — czy trzeba mieć specjalny strój lub obuwie zmienne.
• Nie kupuj podręczników samodzielnie — szkoła zapewnia je bezpłatnie; skompletuj tylko zeszyty i przybory.
• Omów z dzieckiem zmianę organizacji dnia — teraz będzie wielu nauczycieli, zmiany sal, więcej odpowiedzialności za własny plan lekcji.
• Przez pierwsze 4–6 tygodni pytaj codziennie krótko: co się udało, co było trudne — nie o oceny, ale o to, jak dziecko się czuje.
• Zorganizuj stałe miejsce do nauki w domu — przy kilku nowych przedmiotach i nowym rytmie dnia stabilne otoczenie bardzo pomaga. Wskazówki znajdziesz w artykule Kącik do nauki w domu dla dziecka.
• Zapoznaj się ze statutem szkoły pod kątem oceniania — nowa podstawa promuje bogatszą informację zwrotną, ale szczegółowe zasady mogą się różnić między placówkami.
• Bądź w kontakcie z wychowawcą — to pierwszy rok nowej podstawy i nauczyciele też się uczą. Dialog jest ważniejszy niż kiedykolwiek.

---

Podsumowanie

Reforma „Kompas jutra" to największa zmiana w polskiej szkole podstawowej od lat. Dla rodzica czwartoklasisty oznacza ona przede wszystkim:

• Nową przyrodę — trzy godziny tygodniowo w klasach IV–VI, zintegrowana biologia + geografia + chemia + fizyka, nacisk na eksperymenty i zajęcia terenowe.
• Zajęcia praktyczno-techniczne — dwie godziny w bloku, stuprocentowy wzrost liczby godzin względem techniki, więcej działania, mniej teorii.
• Obowiązkową edukację zdrowotną — jedna godzina tygodniowo, zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne.
• Sześć modułów interdyscyplinarnych — te same tematy (klimat, media, ekonomia, bezpieczeństwo, kultura, filozofia) przewijają się przez różne przedmioty.
• Tydzień projektowy — w tym roku szkolnym fakultatywnie, od 2027/2028 obowiązkowo.

Co równie ważne: egzamin ósmoklasisty w obecnej formie nie zmienia się teraz — nowa formuła dotyczy dopiero rocznika 2031. Starsze dzieci mogą spokojnie kontynuować dotychczasowe przygotowania.

Jeśli zauważysz, że dziecko potrzebuje dodatkowego wsparcia — czy to przy nowej przyrodzie, matematyce, czy przy odnalezieniu się w nowym rytmie dnia — Students with Benefits może pomóc. Nasi korepetytorzy znają nową podstawę programową i potrafią budować naukę wokół ciekawości, a nie stresu przed sprawdzianem.

FAQ

Czy reforma Kompas jutra obejmuje wszystkie klasy od razu? Nie. Od września 2026 roku nowa podstawa programowa obowiązuje tylko w klasach I i IV szkoły podstawowej (oraz w przedszkolach). Klasy II, III i V–VIII przechodzą na nią stopniowo w kolejnych latach szkolnych — klasy II i V od września 2027, a kolejne roczniki w latach następnych.

Czy przyroda w klasie 4 to ten sam przedmiot co kiedyś? Tylko z nazwy. Nowa przyroda jest przedmiotem zintegrowanym łączącym elementy biologii, geografii, chemii i fizyki w wymiarze trzech godzin tygodniowo, z dużym naciskiem na doświadczenia, obserwacje i zajęcia terenowe. Podział na osobne przedmioty przyrodnicze nastąpi dopiero od klasy VII.

Czy rodzic musi kupować nowe podręczniki do klasy 4? Nie. Podręczniki do wszystkich obowiązkowych zajęć w publicznej szkole podstawowej są zapewniane bezpłatnie przez szkołę. Rodzic kompletuje jedynie zeszyty, przybory i inne materiały wskazane przez nauczyciela.

Kiedy tydzień projektowy stanie się obowiązkowy? Od 1 września 2026 roku szkoły mogą realizować tydzień projektowy fakultatywnie. Staje się on obowiązkowy od 1 września 2027 roku.

Czy egzamin ósmoklasisty zmienia się przez reformę Kompas jutra? Nie w tej chwili. Egzamin ósmoklasisty w nowej formule, dostosowanej do założeń reformy, odbędzie się dopiero w 2031 roku. Uczniowie piszący egzamin wcześniej podlegają obecnym zasadom i wymaganiom.

Czym różnią się zajęcia praktyczno-techniczne od dotychczasowej techniki? Zajęcia praktyczno-techniczne zastępują technikę i są realizowane w dwugodzinnych blokach (2 godziny tygodniowo) — to dwukrotnie więcej niż dotychczas. Kładą nacisk na rozwiązywanie problemów, myślenie projektowe i praktyczne umiejętności: planowanie pracy, konstruowanie, bezpieczne korzystanie z narzędzi i rozwiązywanie problemów technicznych.

Co to są moduły interdyscyplinarne i jak działają w praktyce? To sześć tematów przewodnich (bezpieczeństwo i obrona, edukacja medialna, filozofia, edukacja ekonomiczno-finansowa, klimat, kultura), które pojawiają się w kilku przedmiotach jednocześnie. Dzięki temu dziecko patrzy na ten sam problem z różnych stron — np. temat klimatu pojawi się zarówno na przyrodzie, jak i na zajęciach praktyczno-technicznych.

Czy edukacja zdrowotna jest teraz obowiązkowa w klasie 4? Tak. Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna jest obowiązkowym przedmiotem we wszystkich klasach IV–VIII szkoły podstawowej, realizowanym w wymiarze jednej godziny tygodniowo. Nieobowiązkowy pozostaje wyodrębniony moduł dotyczący zdrowia seksualnego, z którego rodzice mogą pisemnie zrezygnować.