Lektury obowiązkowe – egzamin ósmoklasisty 2027

Krótka odpowiedź

Na egzamin ósmoklasisty z języka polskiego w 2027 roku obowiązuje 11 pozycji książkowych – 5 z klas IV–VI i 6 z klas VII–VIII – oraz zestaw krótszych utworów, fragmentów i wierszy. Kluczowa zmiana: od 2027 roku lektury z klas IV–VI mogą być sprawdzane bez ograniczenia do fragmentu w arkuszu. W wypracowaniu musisz funkcjonalnie odwołać się do lektury obowiązkowej. Pełną listę z charakterystyką i wskazówkami CKE znajdziesz poniżej.

---

Rok szkolny 2026/2027 to ostatni rok przygotowań do egzaminu ósmoklasisty dla obecnych ósmych klas. Egzaminy odbędą się w terminie głównym 10, 11 i 12 maja 2027 roku o godzinie 9:00. Jeśli zacząłeś(-aś) od razu po wakacjach, masz jeszcze kilka miesięcy na solidne opanowanie lektur. Jeśli dopiero zaczynasz – ten artykuł pomoże ci ustalić priorytety.

Poniżej znajdziesz pełną listę lektur obowiązkowych na E8 2027, krótką charakterystykę każdej z nich oraz konkretne wskazówki, czego CKE szuka w zadaniach i wypracowaniu.

---

Jak CKE traktuje lektury na egzaminie?

Zanim przejdziemy do listy, kilka ważnych zasad.

Lektury mogą pojawić się w dwóch miejscach arkusza

W arkuszu egzaminacyjnym mogą pojawić się zadania dotyczące lektur obowiązkowych dla klas IV–VI (pozycji książkowych poznawanych w całości) oraz lektur obowiązkowych dla klas VII i VIII (pozycji książkowych poznawanych w całości oraz krótkich utworów literackich poznawanych w całości, utworów literackich poznawanych we fragmentach i utworów poetyckich). W zadaniach testowych mogą pojawić się zadania sprawdzające znajomość ich treści. Ponadto możesz odnieść się do tych utworów w zadaniach typu „Wskaż bohatera lektury obowiązkowej, który…" oraz w wypracowaniu.

Wypracowanie wymaga odwołania do lektury

Wypracowanie musi mieć co najmniej 200 wyrazów, a można za nie otrzymać maksymalnie 20 punktów. W zależności od tematu polecenie będzie wymagało odwołania się do lektury obowiązkowej lub do innych utworów. Jeżeli w poleceniu zostanie wskazana konkretna lektura obowiązkowa, samo napisanie jej tytułu nie wystarczy. Trzeba wykorzystać jej treść funkcjonalnie, czyli przywołać takie wydarzenie, bohatera lub wątek, który rzeczywiście pomaga rozwinąć argument lub narrację.

Co więcej: brak odwołania do wskazanej lektury oznacza 0 punktów za całą pracę.

Ważna zmiana na E8 2027: koniec z samymi fragmentami

To nowość, która zaskoczyła wielu uczniów. W poprzednich latach można było spotkać się z informacją, że w zadaniach dotyczących lektur z klas IV–VI uczeń otrzyma fragment utworu i nie musi znać całej książki. Ta zasada nie dotyczy egzaminu ósmoklasisty 2027. W Informatorze CKE zapisano specjalny wyjątek wyłącznie dla roku szkolnego 2024/2025 oraz 2025/2026. W tych dwóch latach zadania z pierwszej części arkusza dotyczące lektur z klas IV–VI miały odnosić się wyłącznie do fragmentu zamieszczonego w arkuszu i nie sprawdzać znajomości całego utworu. Rok szkolny 2026/2027 nie został objęty tym wyjątkiem.

Dlatego przygotowując się do E8 2027, warto znać treść i problematykę wszystkich pięciu obowiązkowych książek z klas IV–VI, a nie liczyć wyłącznie na fragment podany podczas egzaminu.

Lektury wykreślone w 2024 roku – co z nimi?

Do lektur wykreślonych w 2024 roku możesz się odwołać dodatkowo, jeśli chcesz — ale nie musisz ich znajomości udowadniać. To dodatkowy repertuar, nie obowiązek.

---

Pełna lista lektur obowiązkowych – E8 2027

CKE dzieli lektury obowiązkowe na utwory poznawane w całości oraz krótsze utwory, fragmenty i poezję. Na liście obowiązkowych książek z klas IV–VI znajduje się 5 pozycji, a z klas VII–VIII – 6.

Lektury z klas IV–VI (poznawane w całości)

Poniższe pozycje są w całości obowiązkowe. Arkusz może sprawdzać znajomość 5 lektur obowiązujących w całości, przewidzianych do omówienia w klasach IV-VI, w tym Opowieści z Narnii i pozostałych czterech tytułów.

Na co zwraca uwagę CKE?

• Znajomość fabuły i głównych bohaterów.
• Umiejętność wskazania bohatera, który zachował się zgodnie z określoną wartością (np. poświęcił się dla innych, wykazał się odwagą, był lojalny).
• Możliwość odwołania się do tych lektur w wypracowaniu jako ilustracji tezy.

Lektury z klas VII–VIII (poznawane w całości)

To pozycje, które CKE sprawdza najdokładniej – mogą pojawić się zarówno w zadaniach testowych, jak i być podstawą całego tematu wypracowania.

W klasach VII–VIII CKE wskazuje sześć pozycji książkowych poznawanych w całości: Opowieść wigilijna – Charles Dickens – przemiana Scrooge'a, samotność, pomoc innym, druga szansa; Zemsta – Aleksander Fredro – konflikt, spór, miłość, komizm, ludzkie wady; Kamienie na szaniec – Aleksander Kamiński – przyjaźń, patriotyzm, odwaga, poświęcenie, dojrzewanie w czasie wojny; Dziady część II – Adam Mickiewicz – wina i kara, moralność, odpowiedzialność za czyny, cierpienie; Mały Książę – Antoine de Saint-Exupéry – przyjaźń, miłość, odpowiedzialność, samotność, relacje z drugim człowiekiem; Balladyna – Juliusz Słowacki – ambicja, władza, zbrodnia, wina i kara, konsekwencje wyborów.

Na co zwraca uwagę CKE?

• Głębsze rozumienie tematyki i problematyki – nie wystarczy „co się wydarzyło".
• Motywacje i postawy bohaterów: dlaczego działają tak, a nie inaczej?
• Kontekst historyczny – szczególnie w Kamieniach na szaniec.
• Możliwość odwołania się do dowolnej z tych pozycji w wypracowaniu.

---

Krótkie utwory, fragmenty i poezja (klasy VII–VIII)

Do tej grupy należą: Jan Kochanowski – wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII; Adam Mickiewicz – Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII); Sławomir Mrożek – Artysta; Henryk Sienkiewicz – Latarnik, Quo vadis (fragmenty); Stefan Żeromski – Syzyfowe prace (fragmenty).

W tej grupie szczególnie ważne są:

• Treny VII i VIII Kochanowskiego – żałoba, ojcostwo, miłość rodzicielska.
• Reduta Ordona i Świtezianka – ballada, patriotyzm, natura, ludowość.
• Latarnik Sienkiewicza – tęsknota za ojczyzną, wierność wartościom.
• Pan Tadeusz (księgi I, II, IV, X, XI, XII) – obraz ojczyzny i tradycji, koncert Jankiela, polonez, miłość Tadeusza i Zosi.

---

Charakterystyka najważniejszych lektur na E8 2027

Kamienie na szaniec – Aleksander Kamiński

Pozycja z bardzo wysokim potencjałem egzaminacyjnym. „Dzięki CKE za Kamienie na Szaniec" – pisali uczniowie po zakończeniu egzaminu. Według relacji uczniów to dzieło, w kontekście wątku zrywania flag niemieckich, pojawiło się w arkuszu jako lektura obowiązkowa.

Co musisz wiedzieć: losy Rudego, Alka i Zośki, akcja pod Arsenałem, motyw przyjaźni i poświęcenia w czasie okupacji, wybory moralne w ekstremalnych sytuacjach.

Co pyta CKE: postawy bohaterów wobec zagrożenia, wartość przyjaźni i patriotyzmu, odwaga jako świadomy wybór.

---

Dziady część II – Adam Mickiewicz

Dramat romantyczny w formie obrzędu wywoływania duchów. Każdy duch reprezentuje inny grzech lub winę i związaną z nim karę.

Co musisz wiedzieć: duchy Józia i Rózi (Pasterka), Zły Pan, Dziewczyna (Zosia), Widmo – ich winy i kary, rola obrzędu dziadów, morał „kto nie zaznał goryczy ni razu…"

Co pyta CKE: związek winy z karą, ponadczasowość morału, cechy dramatu romantycznego, motywy obrzędowe.

---

Balladyna – Juliusz Słowacki

Dramat romantyczny osadzony w legendarnej Polsce. Historia dwóch sióstr – łagodnej Aliny i ambitnej Balladyny – to opowieść o tym, dokąd prowadzi niepohamowana żądza władzy.

Co musisz wiedzieć: postaci Balladyny, Aliny, Kirkora i Goplany, zabójstwo siostry, motyw kary za zbrodnię, symbolika błyskawicy.

Co pyta CKE: motyw ambicji i zbrodni, wina i kara, cechy dramatu romantycznego, kontrast postaci.

---

Mały Książę – Antoine de Saint-Exupéry

Filozoficzna baśń o samotności, przyjaźni i odpowiedzialności. Pozornie prosta narracja kryje głębokie pytania o sens życia i relacje międzyludzkie.

Co musisz wiedzieć: podróże Małego Księcia po planetach, spotkanie z Lisem i Różą, znaczenie słów „oswajać" i „być odpowiedzialnym za to, co się oswoiło".

Co pyta CKE: motyw przyjaźni i odpowiedzialności, relacje z innymi ludźmi, wartość tego, co niewidzialne, samotność jako problem egzystencjalny.

---

Opowieść wigilijna – Charles Dickens

Historia przemiany skąpego i zimnego Ebenezera Scrooge'a pod wpływem wizyty trzech duchów. Utwór o możliwości zmiany i sile dobroci.

Co musisz wiedzieć: historia Scrooge'a, trzy duchy (Przeszłości, Teraźniejszości, Przyszłości), motyw przemiany, Bob Cratchit i Tiny Tim.

Co pyta CKE: przemiana bohatera jako motyw literacki, dobroczynność i empatia, refleksja nad wartościami w życiu człowieka.

---

Kamienie na szaniec – Pan Tadeusz – Adam Mickiewicz (krótkie formy)

Pan Tadeusz w kategorii krótkich form i poezji obowiązuje w konkretnych księgach: I, II, IV, X, XI, XII.

Co musisz wiedzieć: opis Soplicowa, miłość Tadeusza i Zosi, spór o zamek, polonez kończący epopeję, koncert Jankiela, motyw ojczyzny jako „kraju lat dziecinnych".

Co pyta CKE: obraz ojczyzny i tradycji, rola przyrody, budowa epopei narodowej, znaczenie poszczególnych scen i symboli.

---

Jak uczyć się lektur efektywnie?

Nie musisz czytać każdej lektury od deski do deski – choć oczywiście jest to najlepsza metoda. Poniżej sprawdzone strategie.

1. Zacznij od lektur z klas VII–VIII To one mają największy ciężar egzaminacyjny. Kamienie na szaniec, Dziady II, Balladyna i Mały Książę to pozycje, które CKE najczęściej wykorzystuje w zadaniach i tematach wypracowań.

2. Dla każdej lektury zrób notatkę z pięciu elementów:

• Autor i tytuł
• Główni bohaterowie i ich cechy
• Trzy kluczowe wydarzenia
• Główne tematy i motywy
• Jedna scena lub przykład, które możesz przywołać w wypracowaniu

3. Lektury z klas IV–VI – nie ignoruj ich Od roku szkolnego 2026/2027 obowiązuje ważna zmiana – zadania w części I arkusza będą mogły sprawdzać znajomość treści lub problematyki 5 lektur obowiązkowych z klas IV–VI. Wróć do Hobbita, Chłopców z Placu Broni i pozostałych – mogą pojawić się w zadaniach bez ograniczenia do fragmentu.

4. Ćwicz odpowiadanie na pytania otwarte Typowe zadanie brzmi: „Wskaż bohatera lektury obowiązkowej, który wykazał się odwagą, i uzasadnij swój wybór". Przećwicz odpowiedzi dla co najmniej 3–4 różnych lektur, żeby mieć opcje wyboru na egzaminie.

5. Rozróżniaj lektury w wypracowaniu Manga, komiks (poza Kajko i Kokosz), gra komputerowa czy scenariusz filmowy nie liczą się jako „utwór literacki" w wypracowaniu — jeśli masz się odwołać do lektury, musi to być prawdziwa książka z tej listy.

---

Najczęstsze błędy

1. Mylenie ksiąg Pana Tadeusza CKE wskazuje konkretne księgi (I, II, IV, X, XI, XII) w kategorii krótkich form. Ucz się ich z numerami i zawartością – nie wystarczy znać „ogólnie" całą epopeję.

2. Powierzchowna znajomość lektur z klas IV–VI Wielu uczniów zakładało, że starsze lektury są mniej ważne. To błąd – od E8 2027 zasada „wystarczy fragment w arkuszu" już nie obowiązuje dla tej grupy.

3. Wymienienie tytułu zamiast analizy w wypracowaniu Napisanie „Przykładem jest Rudy z Kamieni na szaniec" to za mało. Jeżeli w poleceniu zostanie wskazana konkretna lektura obowiązkowa, samo napisanie jej tytułu nie wystarczy. Trzeba wykorzystać jej treść funkcjonalnie, czyli przywołać takie wydarzenie, bohatera lub wątek, który rzeczywiście pomaga rozwinąć wypracowanie.

4. Nieznajomość autora Na egzaminie może pojawić się pytanie o autora danej lektury. Ucz się zawsze w parze: tytuł + autor.

5. Ignorowanie poezji i krótkich form Fraszki Kochanowskiego, Reduta Ordona, treny VII i VIII – to krótkie teksty, które możesz opanować w godzinę. Nie pomijaj ich.

6. Odwoływanie się do adaptacji filmowych zamiast lektury CKE ocenia znajomość tekstu literackiego. Film może różnić się od oryginału – trzymaj się książki.

---

Checklista

Użyj tej listy jako planu przygotowań:

• Znam tytuły i autorów wszystkich 11 lektur książkowych
• Dla każdej lektury z klas VII–VIII mam notatkę z bohaterów, wydarzeń i tematów
• Znam Dziady część II – duchy, ich winy i morał
• Znam Kamienie na szaniec – bohaterów i kluczowe sceny
• Znam Balladynę – Balladyna vs. Alina, zbrodnia, kara
• Znam Małego Księcia – Lis, Róża, motyw odpowiedzialności
• Znam Opowieść wigilijną – przemiana Scrooge'a, trzy duchy
• Znam Zemstę – bohaterowie, spór, komizm
• Znam wskazane księgi Pana Tadeusza (I, II, IV, X, XI, XII)
• Znam lektury z klas IV–VI (nie zakładam, że wystarczy fragment)
• Potrafię wskazać bohatera lektury, który: był odważny / był lojalny / pomógł innym / stanął w obronie wartości
• Znam treny VII i VIII Kochanowskiego oraz Redutę Ordona Mickiewicza
• Mam przygotowane przykłady do wypracowania z co najmniej 3 lektur
• Wiem, że samo wymienienie tytułu w wypracowaniu nie wystarczy

---

Podsumowanie

Na egzaminie liczy się przede wszystkim 11 pozycji książkowych obowiązkowych (5 dla klas IV-VI, 6 dla klas VII-VIII) plus krótsze utwory i wiersze wspólne dla wszystkich klas. Kluczowa zmiana od 2027 roku to koniec przywileju „fragment wystarczy" dla lektur z klas IV–VI.

Najważniejsze lektury z punktu widzenia egzaminu to Kamienie na szaniec, Dziady część II, Balladyna i Mały Książę – ale żadnej pozycji nie warto pomijać. W wypracowaniu CKE oczekuje nie tylko wymienienia tytułu, ale funkcjonalnego wykorzystania treści: konkretnych bohaterów, scen i problemów.

Przygotuj notatki dla każdej lektury, ćwicz odpowiadanie na pytania otwarte i sprawdzaj się regularnie – najlepiej na arkuszach z poprzednich lat.

Jeśli potrzebujesz indywidualnego wsparcia w przygotowaniu do egzaminu ósmoklasisty, korepetytorzy Students with Benefits pomogą ci omówić lektury, przećwiczyć wypracowania i przygotować się skutecznie do każdej części egzaminu.

FAQ